Aktualności

Menu dla diabetyka 55+

Dodano: piątek, 14 lipca 2017
 
Dla wielu osób cierpiących na cukrzycę najtrudniejszą częścią leczenia jest modyfikacja stylu życia oraz określenie, co i jak powinni jeść. Niestety, nie ma jednego, wspólnego i sztywnego wzoru żywienia osób cierpiących na cukrzycę, co potwierdzają zarówno doniesienia ADA (American Diabetes Association), jak i wytyczne PTD (Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego) z 2017 roku. Wiele kwestii żywieniowych, szczególnie jeśli chodzi o osoby starsze, wymaga indywidualizacji.

Przede wszystkim dlatego, że u osób w podeszłym wieku zachodzą zmiany zdrowotne i psychiczne, które mogą prowadzić zarówno do niedoborów, jak i do nadmiaru niektórych składników odżywczych. Przyczyny niedoborów pokarmowych bywają różne: mogą wynikać z błędów żywieniowych bądź są podyktowane biologicznie, np. utratą lub pogorszeniem apetytu, problemami z uzębieniem, przyjmowaniem leków czy problemami z trawieniem i wchłanianiem. Z kolei przyczyny nadmiaru dostarczanej energii mogą być podyktowane przyzwyczajeniami związanymi z tradycyjną tłustą kuchnią, zmniejszoną aktywnością fizyczną, potrzebą zapełnienia pustki emocjonalnej, wypełnienia czasu poprzez planowanie posiłków i gotowanie.

Zapotrzebowanie energetyczne zdrowych starszych osób nie zmienia się znacząco w stosunku do potrzeb osób w średnim wieku. Jednak dodatkowe obwarowania zdrowotne, jak często współistniejące z cukrzycą choroby metaboliczne, mogą istotnie wpłynąć na skład i jakość rekomendowanej diety. Niekiedy także ograniczenia fizyczne, jak problemy z żuciem, gryzieniem czy połykaniem, są przyczyną preferowania przez pacjentów żywności o konkretnej konsystencji i teksturze bez wglądu w jej skład.

Oczywiste jest, że z wiekiem dochodzi do zmniejszenia tempa przemiany materii, dlatego przeciętne dostarczenie energii zalecane dla 65-letniej kobiety to około 1750 kcal, a dla mężczyzny w tym samym wieku około 1950 kcal na dobę. Jednak wartości te są jedynie orientacyjne, ponieważ zapotrzebowanie zleży od wagi, aktywności fizycznej i wielu innych czynników. Jak się to wpisuje w obraz typowej diety polskich seniorów?

Wyniki badań przeprowadzonych w Polsce, także w zakresie europejskich projektów (SENECA I, SENECA II), dotyczących sposobu odżywiania się osób starszych wykazały liczne nieprawidłowości wynikające z niskiego spożycia warzyw, owoców, ryb, ciemnego pieczywa, produktów mlecznych i olejów roślinnych oraz zwiększonego spożycia produktów zawierających tłuszcze zwierzęce.



Węglowodany

Zalecenia Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego rekomendują, aby osoby z cukrzycą przestrzegały zasad prawidłowego żywienia dla osób zdrowych, utrzymywały prawidłową masę ciała oraz dodatkowo kontrolowały ilość spożywanych węglowodanów zarówno w całej diecie, jak i w poszczególnych posiłkach, a także ograniczały spożycie cukrów prostych.

Zalecenia ADA podkreślają konieczność kształtowania prawidłowych wzorców żywieniowych ze zwróceniem uwagi na jakość produktów i ich gęstość odżywczą, a z mniejszym naciskiem na poszczególne składniki. Jako przykłady zdrowych modeli żywienia dla osób z cukrzycą proponują dietę śródziemnomorską, DASH oraz diety roślinne, natomiast jako najbardziej efektywną metodę terapii (stopień referencyjności A) edukację żywieniową i indywidualną terapię prowadzoną przez wykwalifikowanego dietetyka.

Nie ma natomiast wystarczających dowodów na określenie jednej optymalnej ilości węglowodanów dla chorego na cukrzycę. Po pierwsze może to wynikać z faktu, że u osób starszych często współistnieją różne choroby metaboliczne, pod drugie, jak pokazują ogólnopolskie badania genetyczne, mamy różne predyspozycje do metabolizmu węglowodanów, białek i tłuszczu.

Ogólnie rzecz ujmując, zalecenia PTD z 2017 roku wskazują, że węglowodany powinny pokrywać około 45% całkowitego zapotrzebowania energetycznego. Jednak ilość ta może być zwiększona do 60%, jeśli ich źródłem są produkty o niskim indeksie glikemicznym (IG do 55) i zawierające dużą ilość błonnika. Albo wręcz odwrotnie − mogą być ograniczone do pokrycia 25–45% całkowitego zapotrzebowania energetycznego, ale przez określony czas u chorych o niewielkiej aktywności fizycznej ze względu na choroby towarzyszące. Jak widać, rozpiętość jest dość duża i wszystko zależy od indywidualnego przypadku.

Jak natomiast udział węglowodanów w diecie wygląda w rzeczywistości? Osoby starsze często spożywają zbyt duże ilości słodyczy, cukru dodanego, białej mąki, ziemniaków i pieczywa. Warto, aby obniżać IG (indeks glikemiczny) diety poprzez unikanie cukru dodanego lub ewentualnie stosowanie dopuszczalnych substancji słodzących, wybieranie produktów pełnoziarnistych zamiast oczyszczonych, o ile pozwala na to stan zdrowia. W przypadku gdy produkty takie jak chleb żytni na zakwasie czy grube kasze są zbyt ciężkostrawne, warto stosować pieczywo mieszane, makarony i pieczywo orkiszowe, dodawać do dań z wyższym IG produkty będące źródłem białka, jak ryby i chude mięso, oraz produkty stanowiące źródło tłuszczu roślinnego. Taka kombinacja obniża IG i ŁG (ładunek glikemiczny) potrawy. Puree z ziemniaków, placki ziemniaczane lub ziemniaki pieczone lepiej zastąpić ziemniakami gotowanymi w wodzie, plackami z cukinii, sałatką ziemniaczaną. Ziemniaki, kasze czy makarony przetrzymane w lodówce nawet po ponownym podgrzaniu mają niższy IG. Dzieje się tak, gdyż podczas chłodzenia skrobia ulega retrogradacji, przez co staje się oporna na działanie enzymów trawiennych. Istotne jest także to, że stanowi wtedy znakomitą pożywkę dla naszych bakterii jelitowych.

Często osoby starsze mają pewne przyzwyczajenia, które zostały ukształtowane na przestrzeni lat i wydają się im trudne do zmodyfikowania. Dlatego niezbędna jest edukacja w zakresie wiedzy żywieniowej oraz technik nowoczesnego przygotowywania potraw pochodzących ze znanej i lubianej kuchni tradycyjnej, które w ten sposób mogą zostać poddane „uzdrowieniu”.



Tłuszcz

Wraz ze spadkiem zapotrzebowania na energię, który postępuje z każdą dekadą życia człowieka, zmniejsza się zapotrzebowanie na tłuszcz w diecie. Tłuszcze w diecie osób starszych bywają niestety spożywane w nadmiarze, przez co przekraczają rekomendowane 30-35% pokrycia zapotrzebowania na energię. Osoby w podeszłym wieku powinny szczególnie ograniczać spożywanie tłuszczu pochodzenia zwierzęcego. Zbyt duży udział tłuszczu w diecie, z dominacją kwasów tłuszczowych nasyconych, oraz powstawanie w czasie obróbki termicznej oraz obecność w produktach wysokoprzetworzonych nienaturalnych trans izomerów kwasów nienasyconych, wielu epidemiologów obarcza winą za ekspansję miażdżycy i chorób układu krążenia.

Przyczyną nadmiaru w diecie tłuszczów nasyconych jest spożywanie zbyt dużej ilości tłustych mięs, wyrobów wędliniarskich oraz (w przypadku braku nietolerancji laktozy) pełnotłustych wyrobów mlecznych. Wynika to także z nadmiernego stosowania masła lub innych smarowideł do pieczywa, polewania kaszy czy ziemniaków tłuszczem, smażenia w tradycyjny sposób z dodatkiem dużej ilości tłuszczu. Dlatego warto zamieniać tłuste mięso na chude, takie jak kurczak, indyk, królik, wędliny zastępować pieczonym w domu mięsem, twarożkiem lub pastami ze strączków, pieczonej papryki czy awokado, a tłusty nabiał jego niskotłuszczowymi zamiennikami, zaś w przypadku nietolerancji produktów mlecznych produktami roślinnymi wzbogaconymi w wapń. Lubiany przez seniorów smalec można zastąpić smakującym podobnie smalcem z fasoli, kotlety schabowe czy mielone zamiast smażyć, warto upiec w piekarniku, co redukuje ilość tłuszczu.



Tłuszcze nasycone w diecie nie powinny dostarczać więcej niż 6-10% energii. Zmniejszenie ilości tłuszczów nasyconych i zastąpienie ich tłuszczami jednonienasyconymi lub węglowodanami o niskim IG skutkuje obniżeniem frakcji LDL, a zatem poprawą profilu lipidowego.



Należy też zadbać o odpowiedni udział kwasów tłuszczowych wielonienasyconych. Tłuszcze wielonienasycone powinny stanowić 6–10% wartości energetycznej diety, w tym kwasy tłuszczowe omega-6 5–8%. Znajdują się one w orzechach, nasionach, olejach roślinnych, np. w słonecznikowym. Z kolei kwasy tłuszczowe omega-3 powinny stanowić 1–2% wartości energetycznej diety, a ich źródłem są tłuste ryby morskie (EPA i DHA), siemię lniane (ALA), olej lniany, a także oliwa z oliwek i olej rzepakowy bezerukowy. Uwzględnienie w diecie 2 razy w tygodniu tłustych ryb morskich lub 2 łyżek siemienia lnianego dziennie powinno zaspokoić to zapotrzebowanie. Zgodnie z danymi ADA z 2017 roku spożywanie kwasów n-3 zapobiega chorobom układu sercowo-naczyniowego, natomiast nie ma dowodów na taki wpływ suplementów n-3.

Nie można zapomnieć też o limitowaniu lub najlepiej całkowitym unikaniu tłuszczów trans w codziennej diecie. Dostarczane są one do organizmu głównie z żywnością przetworzoną, taką jak ciastka, pieczywo cukiernicze, gotowa żywność z olejami uwodornionymi, twarde margaryny.



Białko

Białko jest bardzo ważnym elementem w diecie diabetyków, często jednak jego spożycie jest niewystarczające, szczególnie wśród osób starszych z cukrzycą. U większości osób z cukrzycą udział energii pochodzącej z białek w diecie powinien wynosić 15–20%, przy czym stosunek białka zwierzęcego do białka roślinnego powinien wynosić co najmniej 50 : 50. Dopuszcza się możliwość zwiększenia zawartości białka w diecie do 20–30% u chorych na cukrzycę typu 2, z nadwagą lub otyłością, u których zaleca się restrykcje kaloryczne. Jednak spełnienie tej normy może być niekiedy trudne, biorąc pod uwagę np. zaburzoną tolerancję produktów mlecznych, kłopoty trawienne w przyswajaniu roślin strączkowych oraz jaj czy kłopoty finansowe i związaną z nimi niemożność zakupu dobrej jakości chudego mięsa, ryb morskich i słodkowodnych. Warto jednak pamiętać, że są na rynku produkty bez laktozy, można też stosować techniki powodujące ułatwienie trawienia roślin strączkowych, jaja przygotowywać na parze lub na miękko, a mięso dobrej jakości spożywać około 3 razy w tygodniu.



Witaminy i mikroelementy

Suplementacja witamin lub mikroelementów u chorych, u których nie stwierdza się ich niedoborów, jest niewskazana. Nie ma dowodów na to, że suplementacja może poprawić wyniki u osób chorych na cukrzycę. Mogą natomiast istnieć obawy dotyczące bezpieczeństwa w perspektywie długoterminowego stosowania suplementów antyoksydacyjnych, takich jak witaminy E i C oraz karoten. Jednak jak pokazują liczne badania, większość populacji w naszej strefie klimatycznej ma niedobory witaminy D3, na które szczególnie są narażone osoby starsze. Wraz z wiekiem zmniejsza się synteza witaminy D3 w skórze pod wpływem promieni słonecznych oraz następuje pogorszenie jej wchłaniania z przewodu pokarmowego. Ze względu na immunomodulującą rolę witaminy D3 oraz jej udział we wchłanianiu wapnia, fosforu i wpływ na wytrzymałość kości i zębów jej niedobór zwiększa podatność na złamania (osteopenia, osteoporoza) i osłabienie zębów. U osób starszych, szczególnie z zaburzeniami trawienia lub chorobami współistniejącymi z cukrzycą, mogą się pojawiać niedobory witamin B12, B6, folianów, wapnia, magnezu, żelaza i cynku. Każdorazowo o suplementacji powinien decydować lekarz lub dietetyk na podstawie badań oraz wywiadu żywieniowo-zdrowotnego.



Sól kuchenna



Zgodnie z zaleceniami PTD z 2017 roku spożycie soli kuchennej powinno być limitowane do 5 g na dobę. Jest to bardzo ważne szczególnie w przypadku współistnienia nadciśnienia. Należy unikać dosalania potraw, ograniczyć spożycie żywności przetworzonej, wędlin, serów solankowych, żywności w puszkach, słonych przekąsek. Można rozważyć stosowanie soli o obniżonej ilości sodu, soli potasowej.



Płyny w diecie osób starszych



Osoby starsze są szczególnie narażone na odwodnienie organizmu. Całkowita ilość wody w organizmie zmniejsza się wraz z wiekiem o około 15%. Osoby starsze często nie odczuwają pragnienia i piją mniej. Dlatego warto jest zwracać uwagę na ilość oraz jakość wypijanych płynów. Powinny to być przede wszystkim woda, herbaty owocowe, napary ziołowe i lekkie napary niesłodzonej herbaty. Należy ograniczyć słodkie napoje takie jak soki, napoje gazowane, mocną kawę i wszelkie napoje słodzone cukrem.

Przede wszystkim dlatego, że u osób w podeszłym wieku zachodzą zmiany zdrowotne i psychiczne, które mogą prowadzić zarówno do niedoborów, jak i do nadmiaru niektórych składników odżywczych. Przyczyny niedoborów pokarmowych bywają różne: mogą wynikać z błędów żywieniowych bądź są podyktowane biologicznie, np. utratą lub pogorszeniem apetytu, problemami z uzębieniem, przyjmowaniem leków czy problemami z trawieniem i wchłanianiem. Z kolei przyczyny nadmiaru dostarczanej energii mogą być podyktowane przyzwyczajeniami związanymi z tradycyjną tłustą kuchnią, zmniejszoną aktywnością fizyczną, potrzebą zapełnienia pustki emocjonalnej, wypełnienia czasu poprzez planowanie posiłków i gotowanie.

Zapotrzebowanie energetyczne zdrowych starszych osób nie zmienia się znacząco w stosunku do potrzeb osób w średnim wieku. Jednak dodatkowe obwarowania zdrowotne, jak często współistniejące z cukrzycą choroby metaboliczne, mogą istotnie wpłynąć na skład i jakość rekomendowanej diety. Niekiedy także ograniczenia fizyczne, jak problemy z żuciem, gryzieniem czy połykaniem, są przyczyną preferowania przez pacjentów żywności o konkretnej konsystencji i teksturze bez wglądu w jej skład.

Oczywiste jest, że z wiekiem dochodzi do zmniejszenia tempa przemiany materii, dlatego przeciętne dostarczenie energii zalecane dla 65-letniej kobiety to około 1750 kcal, a dla mężczyzny w tym samym wieku około 1950 kcal na dobę. Jednak wartości te są jedynie orientacyjne, ponieważ zapotrzebowanie zleży od wagi, aktywności fizycznej i wielu innych czynników. Jak się to wpisuje w obraz typowej diety polskich seniorów?

Wyniki badań przeprowadzonych w Polsce, także w zakresie europejskich projektów (SENECA I, SENECA II), dotyczących sposobu odżywiania się osób starszych wykazały liczne nieprawidłowości wynikające z niskiego spożycia warzyw, owoców, ryb, ciemnego pieczywa, produktów mlecznych i olejów roślinnych oraz zwiększonego spożycia produktów zawierających tłuszcze zwierzęce.



Węglowodany

Zalecenia Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego rekomendują, aby osoby z cukrzycą przestrzegały zasad prawidłowego żywienia dla osób zdrowych, utrzymywały prawidłową masę ciała oraz dodatkowo kontrolowały ilość spożywanych węglowodanów zarówno w całej diecie, jak i w poszczególnych posiłkach, a także ograniczały spożycie cukrów prostych.

Zalecenia ADA podkreślają konieczność kształtowania prawidłowych wzorców żywieniowych ze zwróceniem uwagi na jakość produktów i ich gęstość odżywczą, a z mniejszym naciskiem na poszczególne składniki. Jako przykłady zdrowych modeli żywienia dla osób z cukrzycą proponują dietę śródziemnomorską, DASH oraz diety roślinne, natomiast jako najbardziej efektywną metodę terapii (stopień referencyjności A) edukację żywieniową i indywidualną terapię prowadzoną przez wykwalifikowanego dietetyka.

Nie ma natomiast wystarczających dowodów na określenie jednej optymalnej ilości węglowodanów dla chorego na cukrzycę. Po pierwsze może to wynikać z faktu, że u osób starszych często współistnieją różne choroby metaboliczne, pod drugie, jak pokazują ogólnopolskie badania genetyczne, mamy różne predyspozycje do metabolizmu węglowodanów, białek i tłuszczu.

Ogólnie rzecz ujmując, zalecenia PTD z 2017 roku wskazują, że węglowodany powinny pokrywać około 45% całkowitego zapotrzebowania energetycznego. Jednak ilość ta może być zwiększona do 60%, jeśli ich źródłem są produkty o niskim indeksie glikemicznym (IG do 55) i zawierające dużą ilość błonnika. Albo wręcz odwrotnie − mogą być ograniczone do pokrycia 25–45% całkowitego zapotrzebowania energetycznego, ale przez określony czas u chorych o niewielkiej aktywności fizycznej ze względu na choroby towarzyszące. Jak widać, rozpiętość jest dość duża i wszystko zależy od indywidualnego przypadku.

Jak natomiast udział węglowodanów w diecie wygląda w rzeczywistości? Osoby starsze często spożywają zbyt duże ilości słodyczy, cukru dodanego, białej mąki, ziemniaków i pieczywa. Warto, aby obniżać IG (indeks glikemiczny) diety poprzez unikanie cukru dodanego lub ewentualnie stosowanie dopuszczalnych substancji słodzących, wybieranie produktów pełnoziarnistych zamiast oczyszczonych, o ile pozwala na to stan zdrowia. W przypadku gdy produkty takie jak chleb żytni na zakwasie czy grube kasze są zbyt ciężkostrawne, warto stosować pieczywo mieszane, makarony i pieczywo orkiszowe, dodawać do dań z wyższym IG produkty będące źródłem białka, jak ryby i chude mięso, oraz produkty stanowiące źródło tłuszczu roślinnego. Taka kombinacja obniża IG i ŁG (ładunek glikemiczny) potrawy. Puree z ziemniaków, placki ziemniaczane lub ziemniaki pieczone lepiej zastąpić ziemniakami gotowanymi w wodzie, plackami z cukinii, sałatką ziemniaczaną. Ziemniaki, kasze czy makarony przetrzymane w lodówce nawet po ponownym podgrzaniu mają niższy IG. Dzieje się tak, gdyż podczas chłodzenia skrobia ulega retrogradacji, przez co staje się oporna na działanie enzymów trawiennych. Istotne jest także to, że stanowi wtedy znakomitą pożywkę dla naszych bakterii jelitowych.

Często osoby starsze mają pewne przyzwyczajenia, które zostały ukształtowane na przestrzeni lat i wydają się im trudne do zmodyfikowania. Dlatego niezbędna jest edukacja w zakresie wiedzy żywieniowej oraz technik nowoczesnego przygotowywania potraw pochodzących ze znanej i lubianej kuchni tradycyjnej, które w ten sposób mogą zostać poddane „uzdrowieniu”.



Tłuszcz

Wraz ze spadkiem zapotrzebowania na energię, który postępuje z każdą dekadą życia człowieka, zmniejsza się zapotrzebowanie na tłuszcz w diecie. Tłuszcze w diecie osób starszych bywają niestety spożywane w nadmiarze, przez co przekraczają rekomendowane 30-35% pokrycia zapotrzebowania na energię. Osoby w podeszłym wieku powinny szczególnie ograniczać spożywanie tłuszczu pochodzenia zwierzęcego. Zbyt duży udział tłuszczu w diecie, z dominacją kwasów tłuszczowych nasyconych, oraz powstawanie w czasie obróbki termicznej oraz obecność w produktach wysokoprzetworzonych nienaturalnych trans izomerów kwasów nienasyconych, wielu epidemiologów obarcza winą za ekspansję miażdżycy i chorób układu krążenia.

Przyczyną nadmiaru w diecie tłuszczów nasyconych jest spożywanie zbyt dużej ilości tłustych mięs, wyrobów wędliniarskich oraz (w przypadku braku nietolerancji laktozy) pełnotłustych wyrobów mlecznych. Wynika to także z nadmiernego stosowania masła lub innych smarowideł do pieczywa, polewania kaszy czy ziemniaków tłuszczem, smażenia w tradycyjny sposób z dodatkiem dużej ilości tłuszczu. Dlatego warto zamieniać tłuste mięso na chude, takie jak kurczak, indyk, królik, wędliny zastępować pieczonym w domu mięsem, twarożkiem lub pastami ze strączków, pieczonej papryki czy awokado, a tłusty nabiał jego niskotłuszczowymi zamiennikami, zaś w przypadku nietolerancji produktów mlecznych produktami roślinnymi wzbogaconymi w wapń. Lubiany przez seniorów smalec można zastąpić smakującym podobnie smalcem z fasoli, kotlety schabowe czy mielone zamiast smażyć, warto upiec w piekarniku, co redukuje ilość tłuszczu.



Tłuszcze nasycone w diecie nie powinny dostarczać więcej niż 6-10% energii. Zmniejszenie ilości tłuszczów nasyconych i zastąpienie ich tłuszczami jednonienasyconymi lub węglowodanami o niskim IG skutkuje obniżeniem frakcji LDL, a zatem poprawą profilu lipidowego.



Należy też zadbać o odpowiedni udział kwasów tłuszczowych wielonienasyconych. Tłuszcze wielonienasycone powinny stanowić 6–10% wartości energetycznej diety, w tym kwasy tłuszczowe omega-6 5–8%. Znajdują się one w orzechach, nasionach, olejach roślinnych, np. w słonecznikowym. Z kolei kwasy tłuszczowe omega-3 powinny stanowić 1–2% wartości energetycznej diety, a ich źródłem są tłuste ryby morskie (EPA i DHA), siemię lniane (ALA), olej lniany, a także oliwa z oliwek i olej rzepakowy bezerukowy. Uwzględnienie w diecie 2 razy w tygodniu tłustych ryb morskich lub 2 łyżek siemienia lnianego dziennie powinno zaspokoić to zapotrzebowanie. Zgodnie z danymi ADA z 2017 roku spożywanie kwasów n-3 zapobiega chorobom układu sercowo-naczyniowego, natomiast nie ma dowodów na taki wpływ suplementów n-3.

Nie można zapomnieć też o limitowaniu lub najlepiej całkowitym unikaniu tłuszczów trans w codziennej diecie. Dostarczane są one do organizmu głównie z żywnością przetworzoną, taką jak ciastka, pieczywo cukiernicze, gotowa żywność z olejami uwodornionymi, twarde margaryny.



Białko

Białko jest bardzo ważnym elementem w diecie diabetyków, często jednak jego spożycie jest niewystarczające, szczególnie wśród osób starszych z cukrzycą. U większości osób z cukrzycą udział energii pochodzącej z białek w diecie powinien wynosić 15–20%, przy czym stosunek białka zwierzęcego do białka roślinnego powinien wynosić co najmniej 50 : 50. Dopuszcza się możliwość zwiększenia zawartości białka w diecie do 20–30% u chorych na cukrzycę typu 2, z nadwagą lub otyłością, u których zaleca się restrykcje kaloryczne. Jednak spełnienie tej normy może być niekiedy trudne, biorąc pod uwagę np. zaburzoną tolerancję produktów mlecznych, kłopoty trawienne w przyswajaniu roślin strączkowych oraz jaj czy kłopoty finansowe i związaną z nimi niemożność zakupu dobrej jakości chudego mięsa, ryb morskich i słodkowodnych. Warto jednak pamiętać, że są na rynku produkty bez laktozy, można też stosować techniki powodujące ułatwienie trawienia roślin strączkowych, jaja przygotowywać na parze lub na miękko, a mięso dobrej jakości spożywać około 3 razy w tygodniu.



Witaminy i mikroelementy

Suplementacja witamin lub mikroelementów u chorych, u których nie stwierdza się ich niedoborów, jest niewskazana. Nie ma dowodów na to, że suplementacja może poprawić wyniki u osób chorych na cukrzycę. Mogą natomiast istnieć obawy dotyczące bezpieczeństwa w perspektywie długoterminowego stosowania suplementów antyoksydacyjnych, takich jak witaminy E i C oraz karoten. Jednak jak pokazują liczne badania, większość populacji w naszej strefie klimatycznej ma niedobory witaminy D3, na które szczególnie są narażone osoby starsze. Wraz z wiekiem zmniejsza się synteza witaminy D3 w skórze pod wpływem promieni słonecznych oraz następuje pogorszenie jej wchłaniania z przewodu pokarmowego. Ze względu na immunomodulującą rolę witaminy D3 oraz jej udział we wchłanianiu wapnia, fosforu i wpływ na wytrzymałość kości i zębów jej niedobór zwiększa podatność na złamania (osteopenia, osteoporoza) i osłabienie zębów. U osób starszych, szczególnie z zaburzeniami trawienia lub chorobami współistniejącymi z cukrzycą, mogą się pojawiać niedobory witamin B12, B6, folianów, wapnia, magnezu, żelaza i cynku. Każdorazowo o suplementacji powinien decydować lekarz lub dietetyk na podstawie badań oraz wywiadu żywieniowo-zdrowotnego.



Sól kuchenna



Zgodnie z zaleceniami PTD z 2017 roku spożycie soli kuchennej powinno być limitowane do 5 g na dobę. Jest to bardzo ważne szczególnie w przypadku współistnienia nadciśnienia. Należy unikać dosalania potraw, ograniczyć spożycie żywności przetworzonej, wędlin, serów solankowych, żywności w puszkach, słonych przekąsek. Można rozważyć stosowanie soli o obniżonej ilości sodu, soli potasowej.



Płyny w diecie osób starszych



Osoby starsze są szczególnie narażone na odwodnienie organizmu. Całkowita ilość wody w organizmie zmniejsza się wraz z wiekiem o około 15%. Osoby starsze często nie odczuwają pragnienia i piją mniej. Dlatego warto jest zwracać uwagę na ilość oraz jakość wypijanych płynów. Powinny to być przede wszystkim woda, herbaty owocowe, napary ziołowe i lekkie napary niesłodzonej herbaty. Należy ograniczyć słodkie napoje takie jak soki, napoje gazowane, mocną kawę i wszelkie napoje słodzone cukrem.

Raport: Społeczny obraz cukrzycy
Menu diabetyka
Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej zainicjował powołanie Koalicji na Rzecz Walki z Cukrzycą.
Więcej
Facebook

Facebook
Facebook YouTube Twitter
Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej Polskie Towarzystwo Diabetologiczne PFED Dziennikarski Klub Promocji Zdrowia PSD Ogólnopolska Federacja Organizacji Pomocy Dzieciom i Młodzieży Chorym na Cukrzycę SED Cukierkowo Cukierkowo